Als 16- of 17-jarige is het lastig om de langetermijngevolgen van een (studie)keuze te overzien. Combineer dat met een gigantisch aanbod aan opleidingen die opleiden voor verschillende vakgebieden en niveaus, en je zou zelf ook bijna de weg kwijtraken. In een eerder verschenen artikel, schreven wij over de werking van het brein van adolescenten en gaven wij enkele tips om leerlingen tijdens hun studiekeuzeproces te kunnen ondersteunen (Bijcollege, 2017). Met wat frisse aanvullingen formuleren we de tips graag opnieuw.

Tip 1: Stel open vragen.

Misschien voer je in het kader van lob-begeleiding wel individuele gesprekken, of ben je tijdens lob-uren bezig met het geven van kleine ‘studiekeuzeworkshops’ aan groepen leerlingen. In dit soort situaties is het belangrijk om erop te letten dat je veel open vragen stelt; open vragen zijn namelijk de basis voor een goed gesprek. Het is belangrijk dat de leerling wordt getriggerd zelf na te denken over zijn of haar interesses, kwaliteiten en ideeën over vakgebieden, zodat er vanzelf een lichtje gaat branden over eventuele mogelijkheden die bij ze passen. Vragen die bruikbaar zijn in zo’n gesprek zijn bijvoorbeeld:

  • Wat zijn bezigheden die je in het dagelijks leven leuk vindt om te doen?
  • Welke onderwerpen interesseren jou het meest als je kijkt naar het nieuws of documentaires?
  • Welke schoolvakken liggen je het meest?
  • Hoe zou je moeder/vader/opa/oma jou omschrijven?
  • Hoe zouden vrienden of vriendinnen jou omschrijven?
  • Aan welke wensen moet jouw toekomstige opleiding of functie voldoen?
  • Hoe zou je jezelf over 15 jaar willen zien?­

Tip 2: Gebruik je abstraherend en relativerend denkvermogen.

Met jullie kennis over het opleidingsaanbod en over de leerling zelf, zijn jullie waarschijnlijk goed in staat de opties en de ideeën van de leerling objectief te bekijken. Welke kwaliteiten en vaardigheden zie jij eigenlijk bij de leerling terug? Bekijk vanuit daar of je suggesties kan bieden waar zowel de ouders als de leerling misschien niet zo snel aan zouden denken. Let daarbij wel op dat je niet teveel stuurt.

Tip 3: Breng jongeren in contact met bijvoorbeeld oud-leerlingen van de school die al studeren.

De meningen en ervaringen van leeftijdsgenoten zijn voor de jongere belangrijk. Ze kunnen zich beter identificeren met de leeftijdsgenoten en zullen hun informatie dan ook eerder aannemen. Organiseer daarom bijvoorbeeld een interactieve speeddate-avond met oud-leerlingen, zodat jouw leerlingen de mogelijkheid krijgen om in korte gesprekjes meerdere oud-leerlingen te spreken.

Tip 4: Verschaf duidelijke en correcte informatie over algemene aspecten.

In de wirwar van het studiekeuzelandschap, kan het voor de leerling fijn zijn om een houvast te hebben. Het is voor hen dan ook belangrijk dat ze met alle vragen bij iemand terecht kunnen. Voor veel vragen met betrekking tot meer algemene aspecten van studeren als bijvoorbeeld de ‘reguliere’ aanmeldprocedure of het leenstelsel, kan het handig zijn om de juiste informatie en procedures op een sheet samen te vatten. Dit geeft hen meer overzicht, en het zorgt ervoor dat zowel jij als de leerling meer tijd hebben om zich te focussen op lastigere vragen die gaan over het maken van de studiekeuze zelf.

Tip 5: De algemene leerling bestaat niet

Last but not least: de hersenontwikkeling van jongeren verschilt. De één is op 17-jarige leeftijd al eerder in staat om te anticiperen op zijn of haar toekomst dan de ander. Daarbij komt dat sommige leerlingen makkelijker keuzes maken dan anderen, eerder enthousiast zijn over een open dag of meeloopdag, of misschien gauw iets ‘wel interessant’ vinden. Het is daarbij belangrijk dat je aansluit bij het verhaal van de leerling die voor je zit: waar zit hij of zij mee en op welk punt in het studiekeuzeproces staat hij of zij nou eigenlijk? Vanuit daar kan je hulpmiddelen en handvaten bieden waar de leerling op dat punt wat aan heeft.

Kan jij buiten deze tips meer ondersteuning gebruiken in het vormgeven van je lob-traject? Dat kan! Wij verzorgen workshops in het voortgezet onderwijs waarin we leerlingen kennis laten maken met zijn of haar eigen interesses, kwaliteiten en drijfveren en hen ondersteunen bij het koppelen aan voor hen geschikte opleidingen. Voor meer informatie, zie onze website of neem vrijblijvend contact met ons op.